مسائل شرعی شهرستان بافت

مسائل شرعی و فرهنگی شهرستان بافت

سوالاتی پیرامون اموالی که انسان پیدا می کند
نویسنده : محمد ابراهیم پور - ساعت ۱٠:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱٢ اردیبهشت ۱۳٩٠
 
احکام لقطه (اموال پیدا شده) نسخه PDF چاپ ایمیل

سوال - پسر حقیر یک لنگه گوشواره پیدا کرده که ارزش آن تقریباً پانزده‏تومان مى‏شود، تکلیف چیست؟

جواب - اگر یک سال تعریف کرده باشید و صاحب آن پیدا نشده باشد جایز است که مثل‏مال خودتان در آن تصرّف نمایید، و جایز است که آن را از جانب مالک آن صدقه بدهید، و در هر دو صورت اگر صاحب آن پیدا شود و صدقه را قبول نکند ضامن هستید.

و اگر تعریف نکرده باشید و مأیوس از پیدا شدن صاحبش باشید، باید آن را صدقه‏دهید، و در این صورت نیز اگر صاحب آن پیدا شود و قبول صدقه را ننماید ضامن مى‏باشید.

 

سوال - تاجرى برنجى را از محلّى به وسیله ماشین کرایه‏اى نقل به محلّى‏براى تاجر دیگر نموده بعد معلوم شده آن برنج طبق بارنامه که صاحب برنج‏فرستاده مقدارى زیادتر است، آیا کرایه این زیادى را چه باید بکند؟

جواب - باید تفحّص کند از صاحب آن و کرایه مقدار زیادى برنج را به او برساند، و اگر بعداز تفحّص صاحب ماشین پیدا نشد و از پیدا شدن او مأیوس است مى‏تواند از جانب‏صاحب اصلى آن صدقه دهد، و بعد از صدقه دادن فرضاً اگر صاحب آن پیدا شد و به‏صدقه راضى نشد، ضامن است.

 


سوال  - بنده کاسب هستم گاهى مشترى بقیّه حساب خود را فراموش مى‏کند،یا بعضِ اجناس از آن‏ها جا مى‏ماند و آن‏ها را نمى‏شناسم که به آن‏ها بدهم،تکلیف با آن‏ها چیست؟

جواب - در صورتى که از پیدا شدن صاحب آن‏ها مأیوس باشید، مى‏توانید از جانب مالک‏آن‏ها صدقه دهید، و احوط آن است که به غیر سیّد بدهید، و اگر بعد از صدقه دادن مالک‏آن‏ها پیدا شود احوط استرضا از او یا ردّ کردن بدل آن است به او.

 

سوال  - اگر در غیر بیابان شخصى پولى پیدا کند که نشانه نداشته باشدمى‏تواند تملّک کند یا خیر؟

جواب - احوط صدقه دادن از طرف مالک است.

 

سوال - شخصى جنسى از غریب خریده و پول آن را نداده، هرچه از صاحب‏آن جنس تفحّص نموده او را پیدا نکرده، و مدّتى است از حال او اطّلاعى پیدانکرده نمى‏داند اهل کجاست، آیا زنده است یا مرده، وارثى دارد یا ندارد،تکلیف او چیست؟ و نیز نمى‏داند صاحب آن جنس مسلمان بوده یا یهودى.

جواب - در این صورت باید آن پول را براى صاحبش صدقه بدهد و احوط آن است که به‏فقراى غیر سادات و با استیذان از حاکم شرعى بدهد، خواه صاحب جنس یهودى باشد یامسلمان.

 

سوال - اگر شخصى مالى را در بیابانى بیابد و صاحب آن را نداند، مى‏تواندآن را تملّک نماید یا خیر؟

جواب - در صورتى که شاهد حال دلالت داشته باشد بر این که این مال از اموال اهل‏اعصار سابقه بوده که منقرض شده‏اند مى‏تواند تملّک نماید والّا حکم لقطه، یا مال‏مجهول المالک را دارد اگر احتمال پیدا شدن آن در بلاد قریبه داده شود.

 

سوال - هرگاه شخصى لقطه‏اى که قابل تعریف است پیدا نمود و همراه خودبر مى‏دارد به قصد این که صاحبش را پیدا کند در حال وضو گرفتن و نماز خواندن‏هم همراه او است که به افعال وضو و نماز حرکت مى‏کند، آیا براى نمازش چه‏صورت دارد؟

جواب - حمل لقطه براى تعریف شرعى جایز است و در نماز هم مانع ندارد.

 

سوال  - هرگاه لقطه‏اى را کسى به صغیرى گفت: تو بردار، و صغیر برداشت،و صغیر هم ممیّز بود، در صورتى که صغیر تلف نماید، آیا صغیر مشغول الذمّه‏است یا آمر؟

جواب - اگر صغیر نحوى است که نمى‏تواند مخالفت کند و استیلاى او بر عین در عرف‏استیلاى آمر شمرده مى‏شود، ضمان آمر و عدم ضمان مأمور خالى از قوّت نیست، و اگراین نحو نباشد و خودِ مأمور را مستولى بر آن مى‏بیند بعید نیست صغیر ضامن باشد نه آمر.

و اگر نحوى است که هر دو را مستولى بر مال مى‏بینند ضمان هر دو بعید نیست به این‏که مخیّر است به هر یک از آن‏ها رجوع کند.

 

سوال  - چیزهایى که در نزد ارباب صنایع مى‏آورند براى اصلاح و دیگرصاحبان آن‏ها نمى‏آیند به طورى که صانع مأیوس از آمدن آن‏ها مى‏شود، حکم‏لقطه را دارد یا خیر؟ بر فرض نداشتن چه باید کرد؟

جواب - در صورت یأس از پیدا کردن مالک بعد از جستجو کردن تصدّق نماید.

 

سوال  - در لقطه‏اى که مأیوس از پیدا شدن صاحبش هست چه باید کرد؟

جواب - اگر لقطه علامت داشته باشد باید یک سال تعریف کند.

سوال  - فرموده‏اید: لقطه به قدر درهم و زیادتر را بعد از تعریف سنه و یأس ازصاحب به فقیرى صدقه بدهند، بفرمایید این حکم اختصاص به لقطه دارد، یاتعمیم دارد که شامل مالى هم که به عنوان ودیعه، یا عاریه، یا غیر آن‏ها نزد کسى‏مانده و صاحبش معلوم نیست و مأیوس از صاحبش هست هم مى‏شود؟

جواب - حکم صدقه در مجهول المالک عمومیت دارد در لقطه و غیر لقطه، ولکن در لقطه‏اگر به نحوى که مکلّف است شرعاً تعریف نمود بعد از یک سال علاوه بر آن که جایز است‏صدقه دهد جایز است که آن را مثل مال خود قرار دهد و در آن تصرّف کند، نهایت آن‏است که اگر بعد صاحبش پیدا شود و راضى نشود و عین آن هم تلف شده عوضش را بایدبه صاحبش بدهد، و همچنین اگر به عنوان صدقه داده.

..........................................................................

منبع:  استفتائات حضرت آیت الله العظمی بروجردی، جلد دوم ،ص 373 الی 379.( چاپ موسسۀ حضرت آیت الله العظمی بروجردی)