مسائل شرعی شهرستان بافت

مسائل شرعی و فرهنگی شهرستان بافت

وحدت مسلمین در قران
نویسنده : محمد ابراهیم پور - ساعت ٩:٤٠ ‎ب.ظ روز ٦ فروردین ۱۳٩٠
 

فریضه وحدت در قرآن  کریم


اساس مذهب تشیع بر حدیث شریف ثقلین بنا شده است که "پیروی از قرآن و اهل بیت(ع)" را یگانه راه هدایت معرفی فرموده است. از این رو شیعیان در پیروی از این دو منبع از سایر مذاهب اسلامی پیشروتر و سزاوارترند. تأکید علمای عالیقدر شیعه درباره "وحدت بین مسلمانان" نیز دقیقاً به همین دو منبع گرانبها مستند می باشد. در این مقال تنها با استناد آیات شریفه قرآن کریم نشان می دهیم که "وحدت و برادری میان مسلمانان" از فرایض اجتماعی اسلام به شمار می رود و هرچه به آن خدشه وارد کند تحت هر عنوان که باشد با قرآن کریم در تعارض آشکار است.

خداوند متعال در قرآن مسلمانان را به وحدت فراخوانده و از تفرقه نهی کرده است آنجا که می فرماید:« و همگى به ریسمان خدا(قرآن و اسلام] چنگ زنید، و پراکنده نشوید و نعمتى را که خدا بر شما ارزانى داشته یاد کنید که دشمن [یکدیگر] بودید، پس او میان دلهاى شما، الفت ایجاد کرد، و به برکتِ نعمتِ او، برادر یکدیگر شدید»[سوره آل عمران /103]
در این آیه الفت و برادری بین مسلمانان امری مطلوب و از الطاف الهی دانسته شده اما تفرقه و دشمنی گناهی است که مسلمانان نباید مرتکب آن شوند ( ولا تفرقوا )
خداوند در آیه ای دیگر تفرقه و پراکندگی را شدیداً نکوهش کرده است؛ آنجا که به پیامبر خود می فرماید:« تو را با آنها که دین خویش فرقه‏فرقه کردند و دسته‏دسته شدند، کارى نیست. کار آنها با خداست. و خدا آنان را به کارهایشان آگاه خواهد کرد»[سوره أنعام/159]
طبق این آیه مبارکه تفرقه و اختلاف آنچنان زشت و نارواست که کسانى که دین خود را فرقه فرقه می کنند، پیامبر(ص) هیچ گونه پیوندی با آنان ندارد و در پیشگاه خداوند مجازات خواهند شد.
در آیه دیگر درباره این افراد صریحاً وعده عذاب می دهد و می فرماید :« و مانند کسانى نباشید با آنکه نشانه‏هاى روشن (پروردگار) به آنان رسید پراکنده شدند و اختلاف ورزیدند و و براى آنان عذابى سهمگین خواهد بود»[آل عمران /105]


مسأله وحدت در میان امت توحید از آنچنان اهمیت فوق العاده ای برخوردار است که انبیای الهی گاهی برای حفظ وحدت بر خطاهای بزرگ برخی از منحرفان صبر می کردند تنها برای اینکه اختلاف پیش نیاید چنانکه هنگامی که موسی(ع) از وعده گاه الهی بازگشت و با گوساله پرستی بنی اسرائیل مواجه شد و به هارون(ع) که جانشین ایشان بود در این باره اعتراض کرد ، هارون در پاسخ گفت : «ترسیدم [اگر با آنها برخورد شدید کنم] بگویى میان بنى اسرائیل تفرقه انداخته ، سفارش تو را به کار نبسته ام‏»[سوره طه/94]
طبق این آیه موسی(ع) قبلا هارون(ع) را به حفظ وحدت در میان خداپرستان توصیه کرده بود و این سفارش چنان بود که هارون(ع) بخاطر آن حتی با گوساله پرستان نیز وارد کارزار نشد و به نهی از منکر زبانی اکتفا کرد.
خداوند در قرآن اختلاف و فرقه گرایی را از ویژگیهای مشرکان شمرده و تأکید کرده که مسلمانان نباید چنین ویژگی داشته باشند :«و از مشرکان نباشید که دین خود را پراکنده ساختند و به دسته‏ها و گروه‏ها تقسیم شدند! و (عجب اینکه) هر گروهى به آنچه نزد آنهاست (دلبسته و) دلخوشند!!»[سوره روم بخشی از آیه 30 و 31]
"اتحاد بر محور دین" از توصیه های خداوند به انبیای الهی بوده است چنانکه فرمود: « آیینى را براى شما مقرر کرد که به نوح توصیه کرده بود و آنچه را بر تو وحى کردیم و به ابراهیم و موسى و عیسى سفارش کردیم این بود که: دین را برپا دارید و در آن فرقه فرقه نشوید»[سوره شوری/13]
از این آیه مبارکه حتی می توان لزوم تلاش برای تقریب بین ادیان توحیدی را نیز استنتاج کرد تا چه رسد تقریب بین مذاهب اسلامی.
از آنچه گذشت به روشنی می توان فهمید که بی تردید وحدت از نظر قرآن ذاتاً مطلوب است و موضوعیت ویژه دارد و تفرقه ذاتا نامطلوب است و عذاب سهمگین الهی را به دنبال خواهد داشت.

راهکار قرآنی برای حل نزاع های بین گروههای مسلمان :
طبعاً در هر جامعه بشری ممکن است بر سر مسایل کوچک و بزرگ اختلافات ی پیش آید که طبیعت اجتماعات بشری است. جامعه اسلامی نیز از این اصل مستثنا نیست و ممکن است اختلافات قومی و قبیله ای یا مذهبی میان آنان روی دهد. در چنین مواردی قرآن کریم به عموم مسلمانان دستور داده که برای صلح و آشتی بپاخیزند و البته از دیدگاه قرآن هرگونه صلحی باید بر پایه عدالت باشد :« و هر گاه دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پردازند، آنها را آشتى دهید و اگر یکى از آن دو بر دیگرى تجاوز کند، با گروه متجاوز پیکار کنید تا به فرمان خدا بازگردد و هر گاه بازگشت (و زمینه صلح فراهم شد)، در میان آن دو به عدالت صلح برقرار سازید و عدالت پیشه کنید که خداوند عدالت پیشگان را دوست مى‏دارد»[سوره حجرات/9]
بنابراین عموم مسلمانان وظیفه دارند برای ریشه کن کردن نزاعهای میان گروههای مسلمان تلاش کنند. خداوند در بیان علت و فلسفه این دستور الهی می فرماید: «مؤمنان برادر یکدیگرند پس میان برادران خود صلح و آشتى دهید و تقواى الهى پیشه کنید، باشد که مشمول رحمت او شوید»[سوره حجرات/10]
نکته جالب اینست که خداوند دو گروه از مسلمانان که ممکن است یکی مقصر و دیگری بیگناه باشد هر دو را برادر دیگری به شمار می آورد. پیام این آیه به ما اینست که به صرف وجود اختلافات بین مسلمانان نباید احساس بیگانگی در آنان به وجود آید و همه باید بدانند اختلافات هرچند عمیق باشد باز هم همه بر محور توحید برادر یکدیگرند. نکته دیگر اینست که در اینجا خداوند هر دو گروه را "مؤمن" می نامد(و إن طائفتان من المؤمنین اقتتلوا) و این درسی است برای پیروان مذاهب اسلامی که نباید به بهانه اختلافات کوچک یا بزرگ یکدیگر را "کافر" و "مشرک" قلمداد کنند زیرا اگر هر یک دیگری را کافر بنامند دیگر فرصتی برای آشتی باقی نمی ماند. بنابراین در شرایط اختلاف و نزاع بین فرقه های اسلامی نباید از ادبیات تند و تکفیری استفاده کرد و در چنین مواردی همه باید تقوا پیشه کنند و از نسبتهای ناروا یا ناسزا  یا هر آنچه که به اختلاف دامن می زند پرهیز کنند :«و تقواى الهى پیشه کنید، باشد که مشمول رحمت او شوید»[سوره حجرات /10]
در حالیکه قرآن کریم حتی از دشنام دادن به بتهای مشرکان نیز نهی کرده است چگونه کسانی به خود اجازه می دهند ادبیات ناسزاگویی و تکفیر را در درون جامعه اسلامی ترویج کنند؟!
آنچه از مجموع این آیات شریفه بدست می آید اینست که یکایک مسلمانان موظفند از هر رفتار یا گفتاری که کدورت بین پیروان مذاهب اسلامی را بیشتر می کند پرهیز کنند و برای برقراری الفت بین قلبها بکوشند و هرکس سخنی بگوید که کدورتها را بیفزاید در واقع بر خلاف یک اصل قطعی قرآنی قدم برداشته و پیوند خود را با پیامبر اعظم(ص) بریده و کیفری سخت در انتظارش خواهد بود.