مسائل شرعی شهرستان بافت

مسائل شرعی و فرهنگی شهرستان بافت

آیه رحمت
نویسنده : محمد ابراهیم پور - ساعت ٩:٤۱ ‎ب.ظ روز ٢۱ فروردین ۱۳٩٠
 

قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ

الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ ﴿ آیه ۵۳ سوره مبارکه زمر )

 

 بگو اى بندگان من که بر خویشتن زیاده‏ روى روا داشته‏ اید از رحمت‏ خدا

نومید مشوید در حقیقت ‏خدا همه گناهان را مى‏آمرزد که او خود آمرزنده مهربان

است . ( آیه ۵۳ سوره مبارکه زمر )


 مـــقـــصـــود از (عـــبـــادى ) و (رحـــمـــت الله ) در آیـه(قل یا عبادى الذین اسرفوا على انفسهم لا تقنطوا من رحمة الله )
در این آیات رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) را دستور مى دهد که مشرکین را به اسلام و به پیروى از آنچه خدا نازل کرده دعوت کند و از عواقب اسرافشان بر نفس خود، یـعـنـى از حـسرت و ندامت روزى که حسرت و ندامت سود نمى دهد. برحذر دارد، آرى چگونه سـود مـى دهـد بـا ایـنـکـه در دنـیـا از پـذیرفتن حق ، استکبار ورزیدند. و نیز به یادشان بـیـاورد کـه در آن روز متقین رستگارى و نجات و کفار خسران و آتش دارند. و در لسان این آیات لحن راءفت و رحمت به خوبى استفاده مى شود.

ر این آیه رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) را دستور مى دهد تا مردم کافر را از طرف خداوند و با لفظ (یا عبادى اى بندگان من ) صدا بزند. و این تعبیر نکته اى را هـم بـه یـادشـان مـى آورد و آن این است که چرا خدا کفار را به عبادت خود دعوت مى کند. و نـیـز تـرغـیـب آنـان بـه پـذیـرفـتـن دعـوت اسـت ، امـا یـادآورى دلیـل دعوت براى این است که یادآورى کند که ایشان عبد اویند و او مولاى ایشان است و حق مـولى بـر عبدش این است که او را عبادت کند و اوامرش را اطاعت کند، پس مولى حق دارد که او را به اطاعت و عبادت خود دعوت کند.

(ان اللّه یـغـفـر الذنـوب جـمـیـعـا) - ایـن جـمـله نـهـى از نـومـیـدى را تـعـلیـل نـمـوده و هـم اعـلام مـى دارد کـه تـمـامـى گـنـاهـان قابل آمرزشند پس ‍ مغفرت خدا عام است ، لیکن آمرزش گناهان هر کسى سبب مى خواهد و به طـور گـزاف نـمـى باشد و آنچه که قرآن سبب مغفرت معرفى فرموده دو چیز است : یکى شـفـاعـت کـه بـحـث آن در جـلد اول ایـن کـتـاب گـذشـت و یـکـى هـم تـوبـه . حـال بـبینیم در جمله مورد بحث که گفتیم خطاب در آن به عموم بندگان خدا اعم از مشرک و مـؤ مـن اسـت ، کـدام یـک از این دو سبب آمرزش است ؟ به طور مسلم شفاعت نمى تواند باشد، چـون شـفـاعـت بـه نـص قـرآن کـریـم در آیـاتـى چـنـد شـامـل شـرک نـمـى گـردد و در سابق هم گفتیم که آیه (ان اللّه لا یغفر ان یشرک به و یغفر مادون ذلک لمن یشاء) ناظر به شفاعت است ، یعنى مى فرماید مادون شرک را براى کسانى که شفیع داشته باشند مى آمرزد.
نـاگـزیـر از آن دو سـبب باقى مى ماند توبه و کلام خداى تعالى هم صریح در این است که خدا همه گناهان حتى شرک را هم با توبه مى آمرزد.
از این هم که بگذریم گفتیم که آیات هفتگانه مورد بحث در یک سیاق قرار دارد.
کـلامـى است واحد و متصل به هم که در آن نخست و به عنوان زمینه چینى از نومید شدن نهى مـى کـنـد و سـپـس امـر بـه تـوبـه و اسـلام و عـمـل صـالح مى فرماید و آیه اولى کلامى مستقل و بریده از آیات بعد نیست تا
کسى احتمال دهد عموم مغفرت مقید به توبه و هیچ سبب دیگرى که فرض شود، نشده .
و ایـن آیـه شـریفه یعنى جمله (ان اللّه یغفر الذنوب جمیعا) در بین مفسرین معرکه آراء شده . بعضى گفته اند: عموم مغفرت در آن مقید است به غیر از شرک و غیر از گناهانى که خـدا وعـده آتـش بـه مـرتـکـبین آنها داده و اما به توبه مقید نیست ، در نتیجه عموم آیه تنها شامل گناهان صغیره مى شود.
دسـتهاى دیگر گفته اند: اطلاق مغفرت نه مقید به توبه است ، و نه به هیچ قیدى دیگر از اسـبـاب مـغـفـرت . چـیزى که هست این عده ، اطلاق مزبور را مقید به غیر شرک کرده اند، چـون آیـه (ان اللّه لا یـغـفـر ان یشرک به و یغفر مادون ذلک لمن یشاء) صریح در این اسـت کـه شـرک آمـرزیده نمى شود، آنگاه نتیجه گرفتهاند، که مغفرت عمومیت دارد هر چند که سبب مخصصى مانند شفاعت و توبه در کار نباشد تا گناهکار آمرزیده را بر گناهکار نـا آمـرزیـده تـرجـیـح دهـد، و ایـن هـمـان مـغـفـرت گـزافـى اسـت ، کـه مـا ردش کـردیم ، و استدلالهایى هم که بر گفته خود کرده اند هیچ یک درست نیست

مورد آیه ، شرک و سایر گناهان است ، و از کلام خداى تعالى این معنا معلوم است که شرک جز با توبه آمرزیده نمى شود پس به هر حال چاره اى جز مقید کردن اطلاق آیه به توبه نداریم .